Islamitische ETF's: wat ze zijn en hoe ze werken
Een islamitische ETF is een tracker die een islamitische index volgt. Zo'n index kiest bedrijven in twee stappen: eerst op wat ze doen, daarna op hun financiële verhoudingen, met sharia-geleerden die de regels nakijken. Hier lees je hoe dat werkt en waar je de regels van een fonds terugvindt.
Door Halal InvesterenGepubliceerd op
Nagekeken op bij Wikifin en de FSMA, in de Europese regelgeving, in de methodes van MSCI, S&P Dow Jones Indices en FTSE Russell en in een prospectus van een islamitische ETF.
Wat een ETF of tracker is
Een ETF is een indexfonds dat op de beurs genoteerd is. Een indexfonds probeert de prestaties van een index zo getrouw mogelijk te volgen, en daarom heten ETF's ook vaak trackers.[1]
Je koopt en verkoopt een tracker op de beurs, op elke werkdag. Bij de aankoop betaal je dezelfde kosten als bij de aankoop van een aandeel, en elk jaar rekent het fonds lopende kosten aan.[2]
Wie een tracker koopt, koopt dus geen losse aandelen, maar een deel van een fonds dat een index voor hem volgt. Wat er in dat fonds zit, hangt af van de index.
Wat een index is, en wie hem opstelt
Een index is een lijst van bedrijven die volgens vaste regels wordt samengesteld. Het bedrijf dat de index opstelt, de indexprovider, schrijft die regels op in een methodedocument. MSCI, S&P Dow Jones Indices en FTSE Russell publiceren elk zo'n document voor hun islamitische indexen.[3][4][5]
Een fonds kiest een index en volgt die. Wil je weten welke bedrijven in een fonds zitten en waarom, dan begin je dus bij de methode van zijn index.
Wat een islamitische index anders doet
Een islamitische index haalt bedrijven uit een gewone index volgens screeningregels. Bij de drie grote indexfamilies gebeurt dat in twee stappen. Eerst kijken ze naar wat een bedrijf doet: zijn sector en zijn activiteiten. Daarna kijken ze naar de cijfers van de bedrijven die overblijven, met financiële verhoudingen.[3][4][5]
Fondsen die zo'n index volgen, worden ook halal-ETF's of sharia-ETF's genoemd. Die naam zegt hoe het fonds zichzelf voorstelt; of het voor jou halal is, is een vraag voor een geleerde.
De regels komen niet van de indexprovider alleen. MSCI laat zijn indexen goedkeuren door een comité van sharia-geleerden.[3] S&P Dow Jones Indices laat de screening doen door een bedrijf dat met een sharia-raad werkt.[4] FTSE Russell laat de naleving nakijken door de Yasaar Shariah Board.[5]
De providers rekenen niet altijd hetzelfde. MSCI zet de verhoudingen af tegen de totale bezittingen van een bedrijf, S&P Dow Jones Indices tegen de gemiddelde beurswaarde over de laatste 24 maanden.[3][4] Daardoor zijn de lijsten van twee islamitische indexen niet altijd dezelfde. Alle drie bekijken de samenstelling elk kwartaal opnieuw.[3][4][5]
Welke grenzen de indexen precies hanteren en hoe een geleerde daarnaar kijkt, behandelt dit artikel niet: dat oordeel ligt bij de geleerden.
Hoe een fonds een index volgt
Een ETF kan een index op drie manieren volgen: met volledige fysieke replicatie, met fysieke replicatie op basis van een steekproef, of met synthetische replicatie. Welke manier een fonds gebruikt, moet in zijn prospectus staan.[6]
- Volledige fysieke replicatie: het fonds koopt de aandelen van de index.
- Op basis van een steekproef: het fonds koopt een deel van die aandelen, gekozen om de index zo dicht mogelijk te benaderen.
- Synthetische replicatie: het fonds is geen eigenaar van de effecten in de index, maar sluit contracten af met een tegenpartij.[1]
Uitkerend of kapitaliserend
Een uitkeringsfonds, ook distributiefonds genoemd, keert in het algemeen elk jaar een dividend uit. Een kapitalisatiefonds keert geen dividend uit: het belegt zijn opbrengsten opnieuw.[7]
Voor de belastingen maakt dat verschil uit. De beurstaks is niet altijd dezelfde, en alleen op een dividend gaat roerende voorheffing af. Dat lees je in het artikel over de beurstaks, de roerende voorheffing en de meerwaardebelasting.
Wat er in het essentiële-informatiedocument staat
Voor een fonds dat aan particuliere beleggers wordt aangeboden, bestaat een essentiële-informatiedocument, kortweg KID (Key Information Document). Het telt hoogstens drie bladzijden op A4-formaat en volgt altijd dezelfde vragen.[8] Sinds 1 januari 2023 gebruiken ook icbe-fondsen dit document.[10]
- Wat is dit voor een product?
- Wat zijn de risico's en wat kan ik ervoor terugkrijgen? Hier staat een risico-indicator op een schaal van 1 tot en met 7, met prestatiescenario's.[9]
- Wat gebeurt er als de ontwikkelaar van het product niet kan uitbetalen?
- Wat zijn de kosten? Hier vind je onder meer de lopende kosten die elk jaar worden aangerekend.[9]
- Hoe lang moet ik het houden en kan ik er eerder geld uit halen?
- Hoe kan ik een klacht indienen?
- Andere nuttige informatie.
Het KID krijg je van je bank of je financiële tussenpersoon. Het prospectus en het jaarverslag kan je vaak ook op het internet raadplegen.[11]
Waar je de regels van een islamitisch fonds terugvindt
De screeningregels zelf vind je in de methode van de index die het fonds volgt. Het prospectus vertelt wat het fonds daarnaast doet. In het prospectus van een islamitische ETF dat we nakeken, staat wie de naleving voor het fonds beoordeelt: een panel van sharia-geleerden, met hun namen. Er staat ook hoe het fonds omgaat met inkomsten die niet aan de regels voldoen: die worden ‘gezuiverd’ met een gift aan goede doelen die het panel goedkeurt.[12]
Zo weet je bij elk fonds waar je moet kijken: de methode van de index voor de screening, het prospectus voor het panel en de zuivering, en het KID voor de risico's en de kosten. Of dat voor jou volstaat, is een vraag voor een geleerde.
Wil je een mail wanneer er een nieuw artikel online staat? Schrijf je gratis in.
Bronnen
- 1Wikifin, Indexfondsen, ETF’s en trackers
- 2Wikifin, Hoe investeer je in trackers en wat kost dat?
- 3MSCI, MSCI Islamic Index Series Methodology
- 4S&P Dow Jones Indices, Dow Jones Islamic Market Indices Methodology
- 5FTSE Russell, FTSE Yasaar Global Equity Shariah Index Series Ground Rules
- 6FSMA, Circulaire FSMA_2014_12-1 met de richtsnoeren van ESMA over ETF’s
- 7Wikifin, Wat is het rendement van een beleggingsfonds?
- 8EUR-Lex, Verordening (EU) nr. 1286/2014 over essentiële-informatiedocumenten (PRIIPs)
- 9EUR-Lex, Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/653
- 10EUR-Lex, Richtlijn (EU) 2021/2261
- 11Wikifin, Waar vind je informatie over beleggingsfondsen?
- 12BlackRock, Prospectus van iShares II plc, 21 september 2026
Over Halal Investeren
Halal Investeren zet de regels, de producten en de taksen rond halal beleggen in België op een rij, met de bronnen erbij. Hoe een artikel tot stand komt en hoe je een fout meldt, lees je bij onze werkwijze.